Integracje
Między nauką a praktyką w edukacji

31/10/2006

Czy o transplantacji wiemy już wszystko? Akcja “DAR z SERCA”

Filed under: WychowanieZbigniew Łęski @ 13:08
Poniższy artykuł powstał w roku akademickim 2005/2006. Jego autorkami są studentki ówczesnego II roku specjalności Pedagogika Społeczna i Terapia Pedagogiczna, Akademii im. J. Długosza w Częstochowie. Szczególny wkład w jego końcowe opracowanie mają panie: Anna Cerzniewska oraz Sabina Hutna. Opieką naukową oraz korektą merytoryczną tekstu zajęła się pani mgr Katarzyna Kowal z Zakładu Socjologii AJD w Częstochowie.
Logo

Studentki II roku Pedagogiki Społecznej i Terapii Pedagogicznej częstochowskiej Akademii im. Jana Długosza zainicjowały akcję uświadamiającą na temat transplantacji narządów ludzkich. Zagadnienie przeszczepiania organów wydało nam się tematem, w którym społeczeństwo, również akademickie, jest słabo poinformowane. Zajęcia poświęcone temu tematowi uświadomiły nam, jak ważny jest to problem, a jak niewiele się o nim mówi. Postanowiłyśmy więc przerwać ciszę i zrobić coś dla innych. Okazało się, że nasz pomysł spodobał się wykładowczyni przedmiotu mgr Katarzynie Kowal, która pomogła nam w sprawach organizacyjnych, dotarciu do gości, a także podzieliła się wynikami swoich badań, wygłaszając referat. Ponieważ nasza inicjatywa miała charakter spontaniczny, na zorganizowanie akcji zostały nam zaledwie dwa miesiące. W tym czasie, udało nam się przygotować program, zaprojektować logo i hasło akcji oraz zaprosić gości. Znaleźli się wśród nich przedstawiciele lokalnego środowiska lekarzy, etyków i pacjentów po transplantacji. Oprócz tego przygotowano ankietę dla studentów, za cel której przyjęto sprawdzenie poziomu ich świadomości w tej tematyce. Zapytałyśmy również brać studencką, czy akcje uświadamiające poświecone problemowi przeszczepiania narządów są potrzebne. Po otrzymaniu aprobaty Dziekana Wydziału Pedagogicznego dr. Andrzeja Margasińskiego, mogłyśmy zacząć działać. Mimo licznych problemów i towarzyszących nam wzlotów i upadków, kiedy niektórzy już zwątpili w pomyślność naszej akcji, 24 maja o godzinie 10.00 rozpoczął się jej finał.

W dniu finału akcji towarzyszył nam pośpiech i zdenerwowanie. W sali konferencyjnej częstochowskiej AJD zgromadzili się zaproszeni goście oraz liczne grupy obserwatorów, a wśród nich wielu wykładowców, pracowników uczelni oraz studentów. Inicjatywą zainteresowane były również media – lokalna prasa i telewizja.

Z wybiciem 10.00 rozpoczął się finał akcji „DAR z SERCA”. Powitano zgromadzonych, przedstawiono cel spotkania, a następnie referenci rozpoczęli swoje wystąpienia. Ich wypowiedzi były wzbogacone o prezentacje multimedialne.

Jako pierwszy, głos zabrał lek. med. Jan Żelechowski, ordynator Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Częstochowie. Tematem jego wystąpienia były medyczne uwarunkowania przeszczepiania narządów od dawców zmarłych. Lekarz scharakteryzował i wyjaśnił pojęcie śmierci pnia mózgu. Podkreślał jak trudna jest rozmowa z bliskimi potencjalnego dawcy. Starał się również ukazać dylematy towarzyszące lekarzowi anestezjologowi w tej sytuacji.

W roli kolejnego referenta wystąpił ksiądz dr Paweł Sobuś z Instytutu Teologicznego Wyższego Seminarium Duchownego w Częstochowie. Omawiając etyczne aspekty transplantacji, skupił się on na protransplantacyjnej postawie kościoła wobec pobierania i przeszczepiania narządów ludzkich. Oddanie narządów w celach transplantacji nazwał okazywaniem miłości bliźniemu.

Prof. dr hab. Marek S. Szczepański z Zakładu Socjologii Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie zaprezentował słuchaczom wyniki badań na temat: „Zabiegi transplantacyjne w społecznej świadomości”. Z badań tych wynika, że w społeczeństwie polskim zbyt mało mówi się na temat transplantacji, a sami lekarze dają zbyt małe wsparcie rodzinom decydującym się na oddanie organów bliskiej osoby. Co się tyczy aktywności Kościoła w tym zakresie, to prof. Szczepański uważa, że duchowni wyrażają stanowisko w tej kwestii w sposób niezdecydowany. Nasz gość mówił też o tzw. „białych plamach”, czyli regionach Polski, w których nie pobiera się narządów do transplantacji.

Z kolei mgr Katarzyna Kowal zaprezentowała referat na temat : „Dawcy biorcom, biorcy dawcom. Społeczny kontekst przeszczepów rodzinnych”. Autorka referatu zwróciła uwagę na zasadniczo odmienny charakter problemów, które niosą ze sobą przeszczepy od żywych dawców, czyli tzw. przeszczepy rodzinne. Jak się okazuje, to temat bardzo kontrowersyjny, nie tylko w odbiorze społecznym ale także w samym środowisku lekarzy.

Dr Helena Zakliczyńska, Koordynator Regionalny POLTRANSPLANT-u ze Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu opowiedziała nam o celach i zadaniach Centrum Organizacyjno - Koordynacyjnego ds. Transplantacji. Referentka przedstawiła działalność tej organizacji (prezentując statystyki w określonych regionach Polski) oraz współpracę z Eurotransplantem. Przedstawiła również funkcjonowanie Centralnego Rejestru Sprzeciwów, wyjaśniając prawne znaczenie zgłoszonego sprzeciwu czy też zgody na pobranie narządów po śmierci.

Część referatową zamknęła prezentacja wyników ankiety przeprowadzonej przez nas wśród studentów AJD.
W dniach 15-18 maja 2006 roku na wszystkich czterech wydziałach Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie zostały przeprowadzone ankiety, których celem było sprawdzenie zakresu wiedzy studentów na temat transplantacji narządów oraz poziomu ich zainteresowania tą problematyką. W badaniu uczestniczyło 1058 osób, z czego ok. 70% respondentów stanowiły kobiety a 30% mężczyźni.

Zbadana została wiedza studentów na temat tego, czym jest Centralny Rejestr Sprzeciwów. Jak wynikło z ankiet, aż 93,8% studentów nie wiedziało, co to jest CRS, natomiast poprawnej odpowiedzi na to pytanie udzieliło tylko 3,8% ankietowanych. Mimo, iż kobiety częściej deklarowały wiedzę o tej instytucji (6,1%, z czego 3,4% odpowiedzi prawidłowych), poprawnych odpowiedzi udzielali jednak częściej mężczyźni (5,1% deklarowało wiedzę o CRS, z tego 3,8% odpowiedzi poprawnych).

Wykres 1

Spośród badanych tylko 62,8% było zainteresowanych tematyką transplantacji narządów ludzkich, 33,3% ankietowanych zdeklarowało, że nie jest zainteresowanych tym tematem, natomiast 3,9% udzieliło innej odpowiedzi. W kategorii „inne” najczęściej pojawiały się odpowiedzi sugerujące, że wiedza na temat przeszczepiania narządów może być użyteczna ale tylko w określonych sytuacjach życiowych. W tej grupie badanych znaleźli się też ci, którzy nie mieli dotąd styczności z tym tematem, dlatego nie potrafili wskazać, czy problem przeszczepiania narządów mógłby ich zainteresować. Studentki były bardziej zainteresowane tematyką transplantacji (68,2%) niż studenci (50,3%).

Wykres 2

U studentów zbadano również poziom wiedzy dotyczącej transplantacji organów. Największa grupa ankietowanych - 49,5% zadeklarowała, że wie na ten temat niewiele. Jako średnią określiło swoją wiedzę na ten temat 33,6% ankietowanych. Aż 11,9% badanych studentów nie wiedziało nic na temat transplantacji. Najrzadziej pojawiały się odpowiedzi kategorii „wiem dużo” (3,9%) oraz „wiem bardzo dużo” (1,1%). Wśród ankietowanych posiadanie większej wiedzy na temat transplantacji częściej deklarowały kobiety.

Wykres 3

Respondentów poproszono również o przedstawienie swojej opinii na temat zasadności organizowania akcji uświadamiających na temat transplantacji narządów. Zdecydowana większość badanych - 78,6% uznała przeprowadzanie akcji tego typu za konieczne, za bezcelowe uznało je 4,3% studentów. Piętnastu z każdej setki studentów wskazało, że organizowanie akcji uświadamiających na temat transplantacji jest konieczne ale tylko w określonych środowiskach (np. chorych). Pojawiły się też odpowiedzi w kategorii „inne” (2%), wśród których dominującą był brak zdania na ten temat. Spośród ankietowanych zdecydowanie częściej za koniecznością przeprowadzania akcji uświadamiających opowiadały się kobiety (85,2%) niż mężczyźni (64,4%), jednakże ci ostatni częściej uznawali za konieczne przeprowadzenie jej tylko w pewnych środowiskach 22,4% (kobiety 11,4%).

Wykres 4

Według przeprowadzonej ankiety najbardziej zainteresowani tematyką transplantacji organów ludzkich okazali się studenci Wydziału Filologiczno-Historycznego (72,7%). Taki stan rzeczy może być spowodowany odczuwanym brakiem informacji dotyczących przeszczepiania narządów i co za tym idzie małą wiedzą studentów w obszarze tego zagadnienia. To właśnie studenci tego Wydziału w największej liczbie 66,1% przyznali, że ich wiedza z zakresu tego problemu jest mała lub bardzo mała. Znalazło to również potwierdzenie w odpowiedziach na pytanie dotyczące Centralnego Rejestru Sprzeciwów. Poprawnej odpowiedzi („Czym jest CRS?”) udzieliło tylko 1,3% studentów tego Wydziału.

Wykres 5

Z kolei najmniej zainteresowani tematyką transplantacji narządów okazali się studenci Wydziału Artystycznego (38,2%). Taka odpowiedź ankietowanych może wynikać z pewności swej dużej wiedzy w odniesieniu do tego problemu. To właśnie studenci tego Wydziału zdeklarowali się jako najlepiej obeznani w tematyce naszej akcji (9,9%).

Wykres 6

Jednakże deklaracje studentów Wydziału Artystycznego nie szły w parze z poziomem ich wiedzy na temat CRS, gdyż to studenci Wydziału Pedagogicznego w największej liczbie (5,3%) prawidłowo wyjaśnili czym jest CRS mimo, iż poziom swej wiedzy w tematyce transplantacyjnej określali najczęściej jako średni.Po wysłuchaniu wszystkich wystąpień, każdy ze słuchaczy mógł zadać referentom pytanie, na które nasi goście tak samo chętnie jak i wyczerpująco odpowiadali.

Podczas krótkiej przerwy wszyscy uczestnicy akcji „DAR z SERCA” mieli okazję podziwiać rysunki i plakaty dzieci w różnym wieku, od przedszkola po młodzież gimnazjalną. Dzieci starały się przelać na papier swoją wizję transplantacji narządów. Na rysunkach pojawiały się serca, lekarze i uśmiech. Wszystkie były bardzo pogodne i budzące nadzieję.

Największym powodzeniem cieszyła się druga część zaplanowanego finału akcji, czyli spotkanie i dyskusja z osobami, które przyjęły, bądź oddały „dar z serca”. Pacjenci wzruszali i rozśmieszali nas do łez. Opowiadali słuchaczom jak wyglądało ich życie przed przeszczepem oraz jak zabieg ten zmienił ich życie. Co ciekawe, bardzo chętnie odpowiadali na pytania studentów, czasem nawet dość intymne. Po wystąpieniu dawców i biorców obejrzeliśmy film pt.: „25 sekund”. Ten krótki ale przejmujący w swej wymowie film okazał się wyjątkowo wzruszający. Przedstawiał bowiem autentyczne historie chorych oczekujących na przeszczep, którzy cierpiąc tracili nadzieję na powrót do zdrowia. Dużo optymizmu wniosła wypowiedź dr H. Zakliczyńskiej, która po zakończeniu emisji filmu poinformowała nas o dalszych losach jego bohaterów.

Nasza akcja uświadomiła wszystkim biorącym w niej udział, że istnieje pilna potrzeba mówienia o przeszczepianiu narządów, gdyż zbyt mało wiemy na ten temat. Spotkanie miało nie tylko wymiar uświadamiający ale również integrujący. Nad wyraz przychylny odzew akcji „DAR z SERCA” wzbudził w nas motywację do kontynuowania tej inicjatywy w roku 2007.


No Comments »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post.

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.


Integracje - periodyk internetowy jest prowadzony przez Wydawnictwo „e media”. © 1994-2006. Wszelkie prawa zastrzożone.
Prawa autorskie do artykułów należą do ich autorów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treści i poglądy wyrażane przez osoby publikujące swoje wypowiedzi na łamach Integracji.
Niemniej jednak wszelkie komentarze naruszające obowiązujące prawo i dobre obyczaje będą usuwane.
Powered by WordPress

eXTReMe Tracker